Хамгийн сүүлд нэмэгдсэн нийтлэл:
Генийн өөрчлөлттэй хүнс
2012 оны 4 сарын 10 [Уншсан тоо: 204561]
Завханы Дөрвөлжин суманд хэн нэг нь канола тариалж эхэлжээ. Монголоор юу гэдэг юм бол, нэгэн сортын рапс гэх ургамал. Тосыг нь авч хэрэглэдэг. Уг нь улаан буудайнаас бараг хоёр дахин үнэ хүрдэг болохоор сүүлийн үед манайд ихээр тариалах болсон. Шар цэцэгтэй, талбай нь зун шаргалтаад л байдаг. Одоо дэлхий даяар уламжлалт рапс биш, канола сортыг тариалах болжээ. Канола гэдгийн “кан” гэдэг нь Канад гэсэн нэрийн эхний үе. Канадын гурван бахархлын нэг гэдэг юм билээ. 1924 онд тэнд инсулин гарган авснаар чихэр шижин өвчтэй хүмүүсийг аварсан. Энэ зууны эхээр блэкбэрри хэмээх шинэ төрлийн гар утас хийсэн. Гурав дахь нь канола.



Манай хөдөө аж ахуйн яамны түшмэлүүдтэй тариалагчид тохироогүй юу, авилгаа багадуулсан уу, эсвэл эртний өстөн нэг нь таарсан уу, генийн өөрчлөлттэй аюулт рапсын эсрэг суртчилгаа мэдээллийн хэрэгслэлээр хахах боллоо. Ийм хүнснээс болоод америк эрчүүд үргүй болж боожгоо нь ажилгүй болсон гэнэ. Ген нь өөрчлөгдөөд хүн удахгүй хүн биш болчихдог гэнэ. Найм дугаар ангийн боловсрол хагас дутуу ч болов авч хүчрээгүй болов уу гэмээр сэтгүүлч гэх жаравгар охид гудамжаар микрофон барин аймшигт гений өөрчлөлттэй хүнсний тухай тайлбарлан эмгэд хөгшдийг айлгангаа үнэнийг илчлэгчийн дүр эсгэж баатар царайлна. Тээр жил Баянхонгор, Говь-Алтайд эфир гаргаж авахаар тариалалт эхэлсэн чинь эфир бол дэлхий дээр хамгийн аймаар, хар тамхинаас хэдэн мянга дахин хүчтэй хор гэж шуугиан үүсгэж Мэргэжлийн хяналтынхнаар хаалгаж байсан. Одоо энэ канола тариалалтыг мань Содхүү хааж шудрага журам медаль хүртэх нь гарцаагүй. Ер нь юм мэдэхгүй хүнийг нэр томъёогоор айлгах буюу баярлуулах амархан л даа. Дигидроген оксидийн аюулын тухай харанга дэлдэн бөөн бужигнаан үүсгэж болно. Гэтэл энэ нь ердийн усны томъёоны латин нэршил шүү дээ.

Генийн өөрчлөлттэй организм хэмээх шинэ нэршил ерээд оноос буй болжээ. Genetically modified organism (GMO) эсвэл genetically engineered organism (GEO) гэсэн англи нэршил бүх хэлэнд хурдтай тарсан хэрэг. Өөр сурвалжаас гаралтай ДНХ-ийн молекулыг организмд суулган шинэ шинж тэмдэг гаргаж авах энэ процесс 1973 онд нээгдсэн ба улмаар хөгжсөөр биотехнологи хэмээх шинжлэх ухаан үйлдвэрлэлийн цоо шинэ салбар буй болсон юм. Өсөлтийн дааврын генийг давхарлуулж суулгаснаар бараг бярууны хиртэй том хонь гаргаж аван гайхуулж байсан нь аль ерээд оны үе. Өөхгүй гахай гаргаж авч байсан, харамсалтай нь 22.5 хэмд амьдардаг, температурын яльгүй зөрөө гарахад үхчихдэг хэврэг амьтан байв. Нефть иддэг бичил биетэн гаргаж авсан нь их шуугиан тарьж байв. Далай тэнгист асргарсан тосыг үтэр түргэн цэвэрлэхэд их хэрэг болно. Цаас идэгч буй болгоод хог цэвэрлүүлнэ. Ер нь биотехнологи бол орчин үеийн шинжлэх ухааны хамгийн гайхамшигт ололтын нэг. Гэвч моралийн, этикийн, шашины талаас нэг том асуулт тавигддаг: Өдий хүртэл хүн төрлөхтөн зөвхөн байгалийн байсан хуулийг нээдэг байлаа. Дэлхийд байгаа бүхий л амьтан ургамал бол Бурханы биш юм гэхэд байгалийн бүтээгдэхүүн. Гэтэл хүн байгалийн хуулийг өөрт нь эргүүлж ашиглаад байгальд байхгүй юм шинээр бүтээж байна. Энэ бол Бурханы, эсвэл байгалийн эсрэг үйлдэл!

Гэвч шинэ технологи амжилттай хөгжин анагаах ухаан, хөдөө аж ахуй, шинжлэх ухаан салбарт хүчтэй нэвтэрлээ. 1982 онд генетик өөрчлөлтөд орсон бактерийн тусламжаар хүний инсулин гаргаж авсан нь ихээхэн том амжилтад тооцогддог. Тахал, цэцэг мэтийн аюултай өвчнийг анагаах эм вакцины хэсгийг үйлдвэрлэдэг ургамал бас гаргаж авчээ. Геноторапи хэмээх анагаах ухааны салбар буй болж эмчилгээнд асар том алхам хийв. Хөдөө аж ахуйн хувьд юун түрүүн таагүй орчин болон хортон шавьжтай нөхцөлд ажрахгүй ургаж чаддаг ургамалын шинэ сорт гаргаж авч эхэлжээ.Илүү ургац өгдөг, илүү том, илүү олон түрүүтэй, илүү амттай сортууд сүүлийн гучин жилд хэдэн мянгаараа буй болов. Үл орлогдох аминхүчил болон витамин дотроо ихээр агуулсан сорт ургамал ч олноор шинээр мэндлэв. Дотроо их целлюлоз агуулсан хурдан ургадаг мод буй болгосон нь байгаль орчны нөхөн сэргээлт болон цөлжилтийн эсрэг чухал эм болж байна.Аквариумын загас болон тарьмал цэцгийн шинэ шинэ сорт үүлдрүүд нь байгальд хэзээ ч байгаагүй үзэсгэлэн төгөлдөр амьтан урагмалын цуглуулга буй болголоо.

Ерээд оны үеэс генийн өөрчлөлттэй хүнс зах зээлд орж ирлээ.Үүнийг монголоор ГӨХ гэж товчилж болох мэт. Генийн өөрчлөлттэй хүнсбиотехнологийн салбар дотор хамгийн их маргаан үүсгэсэн юм.Ерөөсөө далаад оны эхээр анхлан ДНХ-ийн хэсгийг салгаж нийлүүлж эхэлсэн туршилтын үеэр ДНХ-ийн кодыг тайлсан Ватсон тэргүүтэй 15 генетикчидгенээр хамаагүй оролдох нь хожим төсөөлөөгүй аюулд өртөж болохыг сануулж байсан. Гэвч “хамаагүй” оролдсоор байгаад хиймэл амьтан гаргах дээрээ тулжээ. ГӨХ хэрэглэх нь хожим хүн төрлөхтөнд аймшигт аюул авчирч болох юм гэсэн айдас зарим эрдэмтэдэд төржээ. ГӨХ-өөс учирч магадгүй өөр аюулын тухай ч ярьдаг. Тухайлбал байгалийн бус аргаар гаргаж авсан ургамал хожим байгаль орчинд нөхөж баршгүй занал учруулж болно.

Гэвч энэ бүхний цаана эдийн засгийн асар их өрсөлдөөн нуугдаж байлаа. Юун түрүүн зах зээлийг хэн эзэмших булаацалдаан. Хөгжиж байгаа орнууд түүхий эд, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнд, харин хөгжингүй орнууд аж үйлдвэрт олон жил ноёрхож ирсэн. Гэтэл биотехнологийн хөгжлөөс болоод хөдөө аж ахуй нь хай технологи болон хувирч өндөр хөгжилтэй орнууд зах зээлийг тэр чигээр нь булаан авч байна. Иймээс Их наймын гэх мэтийн уулзалтын үеэр уламжлалт хөдөө аж ахуйн орны фермерүүд нийлж жагсан “даяаршлын эсрэг” гэх мэтийн сүрт жагсаал зохион байгуулах болов. Өнөөдөр биотехнологийн үйлдвэрлэлийн 80 хувь АНУ-д, 10 хувь Европт, 10 хувь Япон болон бусад оронд ноогдож байгаа. Ингэхээр энэ салбарт дагнан ноёрхож байгаа АНУ нь бусад орны хөдөө аж ахуйн зах зээлийг булаан авч буй хэрэг. Ялангуяа Франц мэтийн орнууд энэ явдлыг үл тэвчин “генийн өөрчлөлттэй хүнсэнд хориг тавих” гэх мэтийн хөдөлгөөнийг өрнүүлж буй. Фермерүүдийн шахалтаар засгийн газрууд ч хуулийн хаалт хийж эхэлсэн болно. Зүүн Европын орнуудаас хөдөө аж ахуйн хөгжлөөр тэргүүлдэг нь Унгар. Эдний зах зээл биотехнологийн довтолгоонд хамгийн түрүүн өртөж буй учир ГӨХ-д бүрэн хориг тавьсан байна. Хэсэгчилсэн хоригийг нэлээд орон тавьсан. Голдуу өөрснөө илүү үйлдвэрлэдэг хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг хамгаалахын тулд тухайлсан сортод хориг тавьсан байх юм.Зарим орон, тухайлбал Орос ГӨХ-ээс нэр заан өөрийн зах зээлд нэвтрүүлэх зөвшөөрөл олгож байгаа ба энэ бүртгэл жил ирэх тутам нэмэгдэж байна. 2008 онд Оросын зах зээлд орохоор зөвшөөрөгдсөн гений өөрчлалттэй организмд шар буурцгийн шугам А40-3-2, шугам А2704-12, шугам А 5547-127гэх мэтээр сортоор нь заагаад өгчээ. Энэ нь цагаан будаа, төмс, чихрийн нишингэ, эрдэнэ шишийн гээд цааш явахаар нэлээд урт жагсаалт болно.

Генийн өөрчлөлттэй организм, хүнс, бүтээгдэхүүн өдөр ирэх тутам улам хүчээ авсаар. Өнөөдөр дэлхийн нийт газар тариалангийн талбайн 20 хувь нь ийм ургамал тариалахад зориулагджээ. Шар буурцаг, рапси, хөвөн, эрдэнэ шишийн дэлхийн нийт ургацын 90-ээс дээш хувь нь генийн өөрчлөлттэй болсон. Нишингэ, улаан лооль, чихэрлэг чинжүүний нийт ургацын талаас илүү нь генийн өөрчлөлттэй. Энэ жилээс анхны генийн өөрчлөлттэй цагаан будааг том талбайд тариалж эхлэнэ. Нэг үгэндээ хүн төрлөхтөн ГӨХ-ээс зугтаах боломжгүй болсон.

Зарим генетикчдийн болгоомжлуулаад байгаа болзошгүй аюул гэдгийг дэлхийн тэргүүлэх хүрээлэнгүүд нягтлан шалгаж байна. Хүний хоол боловсруулах ажиллагаанд оролцдог эширика коли мэтийн бактери ГӨХ-ийн нөлөөгөөр өөрчлөлтөд орж болох тухай эмзэг жишээг их ишилдэг байсан. Хүнийг бодвол бактери нь амархан өөрчлөлтөд орж болох организм юм. Өнгөрсөн онд энэ таамаглал ташаа болохыг хэд хэдэн институци туршилтаар баталлаа. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас ГӨХ-ийг өргөнөөр хэрэглэх нь хүний эрүүл мэндэд муугаар нөлөөлөхгүй гэж зарлав. Өнгөрсөн жилүүдэд ГӨХ-өөс болж эрүүл мэндээр хохирсон нэг ч жишээ илрээгүйг тэмдэглэжээ. Америкийн хүнсний холбоо ч ийм мэдэгдэл гаргалаа. Шинжлэх ухааны олон байгууллагын туршилт мэдэгдлийн үр дүнд шашины байгууллагууд ч ГӨХ-ийг зөвшөөрөх болов. Иудайн шашны нэгдсэн холбоо ГӨХ-ийг бүрэн зөвшөөрч байгаагаа хүлээсний дараа Лалын нэгдсэн шүүхийн зөвлөл ГӨХ-ийг халяль буюу шариатын хуулийг зөрчихгүй гэдгийг албан ёсоор зарлав. Ватиканаас ГӨХ-ийг хүн төрлөхтнийг ядуурал өлсгөлөнгөөс гаргах чухал зүйл хэмээгээд дэмжиж ажиллахаа илэрхийлэв.

Үнэхээр яавч хүлээн зөвшөөрөхгүй гэдгээ илэрхийлж тэмцлээ үргэлжлүүлсээр байгаа газрын нэг бол Грин пийс хэмээх байгаль орчныг хамгаалах олон улсын сайн дурын байгууллага болой. Япончууд халим агнаж байгааг, францчууд Номхон далайд цөмийн туршилт явуулж байгааг эсэргүүцэж байна хэмээн хүч хэрэглэн террорист халдлага байнга явуулдагаараа нэлээд нэрд гарсан байгууллага л даа.  ГӨХ-ийг эсэргүүцдэг хүнсний болон хөдөө аж ахуйн компаниуд нийлж хэдэн жилийн өмнө Органик хүнсний холбоо байгуулсан нь харин өдгөө нэлээд моод болоод байна. Органик хүнс гэдэг нь генийн өөрчлөлт байтугай химийн бордоо ч огт хэрэглээгүй байгаллаг бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг хэлж байгаа юм. Бүтээгдэхүүнийхээ үнийг тэнгэрт гаргаж чадсан бас нэг мундаг амжилт. Органик хүнсний бүтээгдэхүүн нь өдгөө чинээлэг бэлтэй хүмүүсийн үндсэн хэрэглэгдэхүүн болж улам газар авсаар байна.

2012.02.16



"Монголын шилдэг нийтлэлчдийн клуб" танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй.
Нийтлэлийн архив